تاریخ ساوه ///ساوه - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
ساوه از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد برای دیگر کاربردها، ساوه (ابهامزدایی) را ببینید. ساوه کشور ایران استان مرکزی شهرستان ساوه بخش مرکزی مردم جمعیت ۲۲۰٬۷۶۲ نفر[۱] جغرافیای طبیعی ارتفاع از سطح دریا ۹۹۸ متر اطلاعات شهری شهردار سید مهدی حسینی[۲] رهآورد انار - طالبی پیششماره تلفنی ۰۸۶ وبگاه http://www.saveh.ir تابلوی خوشآمد به شهر ساوه روی نقشه ایران۳۵.۰۱°شمالی ۵۰.۲۲°شرقیمختصات: ۳۵.۰۱°شمالی ۵۰.۲۲°شرقی میدان سرداران ساوه
ساوه از شهرهای استان مرکزی و مرکز شهرستان ساوه، در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۲ برابر با ۲۰۱۸۲۸ نفر است.[۳] ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است که در اواخر آن دوره و در اوایل دوره اسلامی یعنی سال ۲۲ هجری، جزو ایالت جبال یا کوهستان بودهاست.[۴]
ساوه از شمال به شهرستان زرندیه و استان قزوین، از جنوب به شهرستان تفرش و استان قم، از شرق به استان تهران و قم و از غرب و جنوب غربی به استان همدان و شهرستان کمیجان محدود میگردد.[۵] سکههای ضرب ساوه در گذر زمان از مجموعه شخصی شهرام نگارشی سکههای ضرب ساوه-مجموعه شهرام نگارشی محتویات [نهفتن] ۱نامگذاری ۲پیشینه تاریخی ۲.۱دوران قاجار ۳جغرافیا ۳.۱موقعیت جغرافیایی ۳.۲اقلیم ۳.۳زمین لرزه ۴مردمشناسی ۴.۱جمعیت ۵ساختار شهری ۵.۱زیرساختها ۵.۲شهرداری ۵.۳فضای سبز شهری ۶اقتصاد و صنعت ۷ترابری ۸خدمات عمومی ۹آموزش ۱۰جاذبههای گردشگری، تاریخی و مذهبی و رهاورد ۱۱رسانهها ۱۲فرهنگ بومی ۱۳اماکن ۱۴مردم ۱۵ورزش ۱۶نگارخانه ۱۷پانویس ۱۸پیوند به بیرون نامگذاری[ویرایش] ساوه بر وزن کاوه، از نام پهلوانی تورانی به نام «ساوهشاه» گرفته شدهاست.[۶] ساوه تغییریافته واژه سهآبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شدهاست.[۷] ساوه در زبان فارسی به معنای خردهطلا است،[۷] نام بخشهایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوهاست. نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچهای در آن جا بود که هر سال یک کس را در آن غرق میکردند تا از سیلابایمن بمانند و در شب ولادت پیامبر اسلام آن دریاچه خشک شد.[۸] گروهی نام آن را مأخوذ از واژه اوستایی «سَوا» Sava یا واژه پهلوی «سَوَکا» Savaka دانستهاند.[۴] پیشینه تاریخی[ویرایش] دروازه شهر ساوه در دهه ۱۹۲۰ میلادی
ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است.[۹] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلانترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۱۰] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمانهای سرزمین ماد بهشمار میرفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمینشناسی از آن دوران سوم و چهارم زمینشناسی میباشد.[۱۰]ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانههای نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژهای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمانها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شدهاند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپسسلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۴]
ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند.[۹] کتابخانههای بزرگ و موزههای ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.
حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته:در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بودهاست و بر آن زمین شهری ساختند. بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب میشود.[۴]
ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشتههای خود از ساوه یاد کردهاند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاههای آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مرادعثمانی همدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیرههای گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعاً با هم فرق داشت؛ ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسیزبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.
قحطی بزرگ ساوه در ۱۹۲۵م/ ۱۳۰۴ شامل بیآبی، گرانی شدید، و حتی آدمخواری شد.[۱۱] دوران قاجار[ویرایش]
براساس رساله و دستنوشتهای که در کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران وجود دارد اوضاع شهر ساوه در دوران قاجار اینگونه تفسیر شدهاست: نویسنده از قتلعام مردم ساوه و ویرانی بناها و آثار پس از حمله چنگیزخان مغول یاد کردهاست که بعدها توسط صفویان بازسازی شدهاست، وی ساوه را محل زرادخانه (قورخانه) سلطنتی صفویه دانستهاست، براساس این نسخه خطی ساوه به دلیل تصمیمات حاکمان و پادشاهی قاجار رو به نابودی رفته، بهطوری که راه قافلهها و کاروانها را به سمت ساوه ممنوع و فروش انار این شهر را قدغن کرده بودند و به اسم سمنان، کاشان و اردستان میفروختند، بر خلاف گذشته صد و پنجاه سال از ساوه فردی به دستگاه حکومتی نمیتوانسته راه یابد. مساحت کلی ساوه چهل فرسخ که چهار طایفه بزرگ به نامهای خلج، بیگدلی، بیات و شاهسون داشتهاست.[۱۲] جغرافیا[ویرایش] موقعیت جغرافیایی[ویرایش] قم مامونیه رازقان قم نوبران ساوه سلفچگان تفرش کمیجان اقلیم[ویرایش]
میانگین دمای سالانه ۲/۱۸ درجه سانتی گراد بودهاست. میزان بارندگی کم و حدود ۲۱۶ میلیمتر در سال میباشد و بیشتر بارش بصورت باران است.[۱۳] در تقسیمبندی اقلیمیشهرستان ساوه دارای اقلیم نیمه خشک با تابستانهای گرم و زمستانهای کمی سرد نامگذاری شدهاست.[۱۴] متوسط رطوبت شهر ساوه ۳۹٪ میباشد که ماههای دی با میانگین ۵۸٪ مرطوبترین ماه و ماه تیر و مرداد با میانگین ۲۶ درصد خشکترین ماه سال میباشد. باد غالب ساوه شمالی و شمال غرب (۳۶۰ درجه) میباشد و بیشترین سرعت باد وزیده شده به میزان ۹۰کیلومتر در ساعت در ماه فروردین ۱۳۷۲ گزارش شدهاست. اقلیم ساوه براساس طبقهبندی دمارتن خشک و طبقهبندی آمبرژه معتدل میباشد.[۱۵] میانگین دما و بارش برای ساوه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر دمای بیشینه (°C) ۹٫۶ ۱۲٫۵ ۱۷٫۱ ۲۳٫۷ ۲۹٫۳ ۳۵٫۲ ۳۷٫۷ ۳۷٫۲ ۳۳٫۰ ۲۶٫۱ ۱۷٫۱ ۱۱٫۰ Ø ۲۴٫۱ دمای کمینه (°C) ۰٫۱ ۱٫۵ ۵٫۸ ۱۱٫۷ ۱۶٫۴ ۲۱٫۸ ۲۵٫۱ ۲۴٫۴ ۱۹٫۴ ۱۳٫۴ ۶٫۴ ۲٫۰ Ø ۱۲٫۳ بارش (mm) ۳۶٫۲ ۲۳٫۱ ۳۴٫۳ ۲۸٫۰ ۱۴٫۵ ۱٫۴ ۱٫۳ ۰٫۲ ۰٫۴ ۶٫۰ ۲۸٫۰ ۳۳٫۱ Σ ۲۰۶٫۵ روزهای بارانی ۷٫۵ ۵٫۸ ۷٫۳ ۷٫۵ ۶٫۲ ۱٫۲ ۰٫۹ ۰٫۳ ۰٫۵ ۲٫۳ ۵٫۹ ۶٫۹ Σ ۵۲٫۳ دما ۹٫۶ ۰٫۱ ۱۲٫۵ ۱٫۵ ۱۷٫۱ ۵٫۸ ۲۳٫۷ ۱۱٫۷ ۲۹٫۳ ۱۶٫۴ ۳۵٫۲ ۲۱٫۸ ۳۷٫۷ ۲۵٫۱ ۳۷٫۲ ۲۴٫۴ ۳۳٫۰ ۱۹٫۴ ۲۶٫۱ ۱۳٫۴ ۱۷٫۱ ۶٫۴ ۱۱٫۰ ۲٫۰ ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر بارش ۳۶٫۲ ۲۳٫۱ ۳۴٫۳ ۲۸٫۰ ۱۴٫۵ ۱٫۴ ۱٫۳ ۰٫۲ ۰٫۴ ۶٫۰ ۲۸٫۰ ۳۳٫۱ ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
منبع: سازمان هواشناسی کشور[۱۶] زمین لرزه[ویرایش] مقایسهٔ نسبی میزان خطر زمینلرزه در نقاط مختلف ایران؛ نقاط قرمزتر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمین در آنها بیشتر است.
ساوه از نظر مطالعات زلزله در محدوده محدوده زلزله خیزی بالا قرار دارد.[۱۷] وجود گسل هندس در ۱۸ کیلومتری جنوب شهر در لرزه خیزی این منطقه تأثیر بسیاری دارد.[۱۸] مردمشناسی[ویرایش] جمعیت[ویرایش]
جمعیت شهر ساوه در سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر ۲۲۰٬۷۶۲ نفر که شامل ۱۱۲٬۷۴۲ مرد، ۱۰۸٬۰۲۰ زن و ۶۷٬۲۳۰ خانوار بودهاست.[۱] جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۰ شمسی ۲۰۰٬۴۸۱ نفر و در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۷۹٬۰۰۹ نفر بودهاست.[۱۹] ساختار شهری[ویرایش] زیرساختها[ویرایش]
در سال ۱۳۲۸ کارخانه برق ساوه با مشارکت عدهای سهامدار و به صورت خصوصی با خرید دو موتور مولد برق شروع به ساخت و در سال ۱۳۲۹ به بهرهبرداری رسید و سپس در سال ۱۳۴۱ نوسازی و گسترش یافت.[۲۰] در حال حاضر تعداد کل مشترکین برق ساوه و غرقآباد ۱۱۷٬۲۴۴ است.[۲۱]
شبکه لولهکشی آب شهری در ساوه در سال ۱۳۴۲ آغاز و در سال ۱۳۴۳ مورد بهرهبرداری رسیدهاست[۲۲] و هماکنون در حدود ۵۰٬۰۰۰ مشترک آب دارد، همچنین یک تصفیهخانه با ظرفیت تصفیه ۳۴ هزار متر مکعب فاضلاب در شبانهروز برای دویست هزار نفر در حال ساخت میباشد.[۲۳]
شهر ساوه دارای ۹۵٬۱۲۸ مشترک خط ثابت تلفن (ضریب نفوذ ۳۶٫۷۲٪)، ۲۰۶٬۱۹۰ مشترک تلفن همراه (ضریب نفوذ ۸۰٪) و ۵٬۹۰۰ مشترک اینترنت پرسرعت (ADSL) میباشد.[۲۴]همچنین گازرسانی به این شهر از سال ۱۳۶۵ آغاز و در سال ۱۳۶۷ مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست، که هماکنون دارای ۵۰۰ کیلومتر شبکهگذاری و ۳۶٬۰۰۰ انشعاب نصب شدهاست.[۲۵] شهرداری[ویرایش] ساختمان شهرداری ساوه - سال ۱۳۵۱
سابقه ایجاد شهرداری در ساوه طبق مدارک مستند به سال ۱۳۳۶ بازمیگردد، اما گفتهها حاکی از این است که در سال ۱۳۲۰ در این شهر بلدیه یا شهرداری وجود داشتهاست.[۲۶] فضای سبز شهری[ویرایش]
سرانه فضای سبز شهر ساوه برای هر نفر حدود ۱۳ متر مربع است. وسعت فضای سبز ۲٬۶۷۵٬۰۰۰ متر مربع شامل ۶۱ پارک محلهای، ۱۳ پارک اصلی و سایر فضاهای سبز است. میانگین سرانه فضای سبز این شهر با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیمی از میانگین کشوری بیشتر است.[۲۷] پارک طالقانی (پارک شهر) پارک ولیعصر پارک جنگلی اقتصاد و صنعت[ویرایش]
شهر صنعتی کاوه در ۱۰ کیلومتری شهر ساوه، بزرگترین شهر صنعتی کشور و یکی از قطبهای مهم صنعت در ایران به حساب میآید. شهر صنعتی کاوه در سال ۱۳۵۲ در شمال شرقی شهر ساوه ایجاد شدهاست که هم اکنون در مساحتی بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار و با بیش از ۵۰۰ واحد کارخانه تولیدی مشغول به فعالیت است.[۲۸] ترابری[ویرایش] مسیرهای ارتباطی آزادراه ۵ (ساوه - تهران) آزادراه ۵ - (ساوه - سلفچگان - اراک) آزادراه ۶ (ساوه-همدان) جاده ۶۵ (ساوه - تهران) جاده ۶۵ (ساوه - اراک) (ساوه - قم) جاده ۴۸ (ساوه - همدان)
فاصلهٔ شهر ساوه با برخی از مناطق پر رفتوآمد:[۲۹] شهر مقصدفاصله(KM) تهران ۱۱۲ قم ۷۰ همدان ۲۰۰ دلیجان ۱۲۰ اراک ۱۵۲[۳۰] پایانه مسافربری
پایانه مسافربری بین شهری ساوه در ورودی شهر ساوه قرار دارد. در این پایانه خطوط مختلف تاکسی، مینی بوس و اتوبوس قرار دارند. بیشترین میزان حمل و نقل مسافرین، بین این پایانه و پایانه مسافربری غرب تهران انجام میگیرد. راهآهن
با اجرای راهآهن تهران-همدان، شهر ساوه نیز به شبکه ریلی کشور متصل میشود.[۳۱] تاکسیرانی
شهر ساوه در سال ۱۳۹۱ دارای ۸۰۰ دستگاه تاکسی بودهاست که روزانه ۹۰ هزار مسافر را در ۱۸ مسیر جابهجا کردهاست.[۳۲] اتوبوسرانی
سازمان اتوبوسرانی ساوه در سال ۱۳۷۷ با تصویب در وزارت کشور تأسیس شده و به صورت رسمی در ۱ فروردین ۱۳۷۹ آغاز به کار کردهاست.[۳۳] اتوبوسرانی ساوه دارای ۱۸ خط و ۸۴ اتوبوس فعال است که روزانه ۸۰ هزار مسافر را جابهجا میکند.[۳۴] خدمات عمومی[ویرایش] مراکز درمانی بیمارستان شهید مدرس بیمارستان شهید چمران بیمارستان فاطمه زهرا بیمارستان زنان و زایمان ۱۷ شهریور آتشنشانی[۳۵] آموزش[ویرایش] آموزش عالی
ساوه دارای ۱۲ مرکز آموزش عالی میباشد که دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه در ۲۵ بهمن ۱۳۶۶[۳۶] و دانشگاه پیام نور واحد ساوه در ۱۳۶۹ تأسیس شدهاست و مجموعاً دارای ۱۸ هزار دانشجو میباشند.[۳۷] دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ساوه دانشگاه پیام نور واحد ساوه مؤسسه آموزش عالی رضویه ساوه مؤسسه آموزش عالی انرژی ساوه مؤسسه آموزش عالی دانشستان ساوه مؤسسه آموزش عالی فن و دانش ساوه مؤسسه آموزش عالی فخر رازی ساوه مؤسسه آموزش عالی ناصر خسرو ساوه دانشکده غیرانتفاعی اصول الدین ساوه دانشکده فنیوحرفهای پسران ساوه مرکز آموزش عالی علمی کابردی جهاد دانشگاهی ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی بهزیستی ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی گروه صنعتی صفا دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه آموزشکده سما واحد ساوه مدارس علوم دینی حوزه علمیه ولیعصر (عج) حوزه علمیه امام صادق (ع) حوزه علمیه زنان فاطمه الزهرا (س) جاذبههای گردشگری، تاریخی و مذهبی و رهاورد[ویرایش] تاریخی نمایی از مسجد جامع ساوه نمایی از ضریح و کاشیکاریهای داخلی امامزاده سید اسحاق
نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتاً زیاد میبوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید. بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره صفویه مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه.ق مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی ۴۵۳ ه.ق مسجد بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه گنبد چهارسوق - قدمت تاریخی دوره صفویه قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه. ق[۳۸] مذهبی امامزاده سید ابو رضا امامزاده عبدالله ابن موسی الکاظم امامزاده اسحاق ابن موسی الکاظم امامزاده سید حسین ابن موسی الکاظم امامزاده سید بشیر ابن موسی الکاظم امامزاده سید علیاصغر مراکز تفریحی دریاچه مصنوعی ساوه بام ساوه رهآوردها انار[۳۹] طالبی[۴۰] هتلها هتل صدرا هتل کاوه دریاچه تفریحی ساوه - ۱۳۹۶ رسانهها[ویرایش] نشریهها
از جمله نشریات محلی ساوه میتوان به دو هفتهنامه پیام اندیشه، گلهای ساوه، آرمان جوان، یاقوت سرخ، صبح ساوه، سیمانگار و ماهنامههای عهد جاوید و سیمای ساوه اشاره نمود.[۴۱] همچنین دو هفتهنامه مدینه گفتگو یکی از نشریات شهرستان ساوه و استان مرکزی بود که در تیر ماه ۱۳۸۹ توقیف شدهاست.[۴۲][۴۳] فرهنگ بومی[ویرایش] صنایع دستی
هنر صنایع دستی در شهر ساوه دارای قدمت زیادی است. وجود تکههای سفالینه کشف شده در اطراف تپه باستانی آوه شاهدی بر این مدعاست. همچنین گلیم ساوه یکی از آثار مشهور کشور است که از دوره صفوی در این شهر رواج داشتهاست. سفالگری
در زمان سلجوقیان، ساوه یکی از مراکز مهم سفالگری بود که هر چند نمیتوانست با ‹‹ری›› در این زمنیه رقابت کند ولی به هر طریق از اهمیت فراوانی برخور دار بود. پس از حملة مغول، ‹‹ری›› از فعالیت بازایستاد لکن ساوه همچنان به خلق آثار گرانبهایی در این زمینه ادامه داد. نمونههای زیبایی از سفالینههای ساوه ای در حفاریهای تپههای تاریخی ‹‹ آوه›› به دست آمده که در ‹‹ موزة ایران باستان›› نگاهداری میشود.[۴۴] گلیم بافی
در گلیم ساوه استفاده از رنگهای مناسب و طرحهای زیبا دیده میشود و این امر گلیم ساوه را در سطح استان مطرح ساختهاست. روستای «نورعلی بیگ» در بخش مرکزی شهرستان ساوه از جمله روستاهایی است که بافت گلیم در آن مشهود است. از انواع گلیمها، خورجین، گاله یا به اصطلاح ساوهایها «گووالا» و غیره تهیه میشود. گاله اغلب در کودکشی مورد استفاده قرار میگیرد. «سفره آرد» یا به قول محلیها «اون سفرا» از دیگر دستبافتهای مردم این دیار است. سفره آرد گلیمی ظریف از نخ پنبه است و معمولاً در نانپزی مورد استفاده قرار میگیرد.[۴۵] قالی بافی رودوزیهای سنتی منبت قلمزنی غذاها و شیرینیها
از جمله شیرینیهای سنتی شهر ساوه میتوان به نان ماستی (نون ماستی یا نون قندی) و چوکه اشاره کرد.[۴۶] اماکن[ویرایش] موزهها
موزه مردمشناسی چهارسوق که از آثار به جای مانده دوران صفویه است در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶ به مناسب روز جهانی صنایع دستی به عنوان موزه مردم شناسی شهرستان ساوه مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست، در این موزه اشیای همچون کتب خطی و دستنویس، انواع قفلهای قدیمی، ظروف مسی و سفالی، سکه و اسناد خطی، سنگ قبرهایی مربوط به دوره قاجار به نمایش درآمده است.[۴۷][۴۸] نمای از ساختمان سینما ساوه - خرداد ۱۳۹۵ داخل سالن سینما ساوه - خرداد ۱۳۹۵ سینما
در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۹۴ سینما شهر ساوه در سالن سلمان ساوجی که متعلق به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ساوه میباشد با اکران فیلم محمد رسولالله افتتاح شدهاست، پیش از این در سال ۱۳۷۴ سینما هلال احمر و پس از آن سینمایی که سابقاً در محل فعلی سالن چمران ارشاد ساوه وجود داشته فعالیت آن متوقف شده بود.[۴۹] ظرفیت این سینما ۴۲۰ نفر است.[۵۰] کتابخانهها کتابخانه هاشمینژاد کتابخانه سلمان ساوجی کتابخانه علامه عسگری کتابخانه ولیعصر مردم[ویرایش] زبان
زبان مردم ساوه فارسی است و به لهجه ساوهای صحبت میکنند.[۵۱][۵۲][۵۳] مصطفی چمران مشاهیر مصطفی چمران: فیزیکدان، فعال سیاسی، از اعضای نهضت آزادی ایران، وزیر دفاع دولت مهدی بازرگان، از همراهان موسی صدر در تشکیل جنبش امل (لبنان)، وزیر دفاع ایران، نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی، از فرماندهان ایران در جنگ ایران و عراق و بنیانگذار ستاد جنگهای نامنظم در جریان جنگ ایران و عراق. سلمان ساوجی: وی از شاعران و غزلسرایان قرن هشتم قمری و هم عصر حافظ بودهاست. علی سعیدی: وی از شاعران معاصر میباشد. دیوان شعر وی مشتمل بر غزلیات، قصائد، تضمینات و مخمسات میباشد. تیلیم خان: شاعر ترکزبان قرن ۱۲ خورشیدی ابوسعد آوی: شاعر، تاریخنگار، دانشمند و یکی از وزیران طبرستان ابوطاهر خاتونی: از شاعران دوران ملکشاه سلجوقی سلجوقی ابوالفرج ساوجی: از نویسندگان و کُتاب آل بویه افضلالدین ساوی: شاعر و فیلسوف قرن ششم قمری. بهاءالدین ساوجی: از شاعران قرن هشتم قمری فرخنده ساوجی: از شاعران قرن سیزدهم قمری حسین بن روح نوبختی: سومین نایب خاص (سفیر) حجت بن حسن در دوران غیبت صغری و یکی از اهالی روستاهای آوه در نزدیکی شهر ساوه. سید مرتضی عسکری پژوهشگر تاریخ اسلام و حدیثشناس و روحانی شیعه. علامه تاجالدین آوی: از علما و فقههای مشهور شیعه در زمان ایلخانیان (قرن هفتم و هشتم قمری) ملا صالح ساوجی: از علما دوران سلطان حسین صفوی (قرن دوازدهم قمری) است. ابن سهلان ساوجی: فیلسوف و منطقدان احمد غلامی: نویسنده و روزنامهنگار معاصر یوسف عادل شاه ساوی: مؤسس سلسله عادلشاهیان شیخ جمالالدین ساوجی: مؤسس قلندریان فرقهای از صوفیه. سعدالدین ساوجی: از سیاستمداران و دولتمردان دوران ایلخانیان عمادالدین ساوجی: دانشمند و وزیر خوارزمشاهیان ابونصر آوی: شاعرو یکی از وزیران طبرستان حبیبالله ساوجی: از نقاشان زمان شاه عباس سید احمدخان ساوهای: خواننده دوران قاجار ابوالفضل جلیلی: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما محسن محسنینسب: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما اتباع خارجی
شهر ساوه به دلیل جاذبههای صنعتی و کشاورزی و نزدیکی به پایتخت ایران یکی از مناطق جذب اتباع خارجی بهخصوص مهاجرین کشور افغانستان است، بهطوری بیش از ۲۰ هزار افغانستانی در شهرستان و شهر ساوه زندگی میکنند و در شغلهای سخت مشغول بهکار هستند.[۵۴]
همچنین در نزدیکی این شهر اردوگاه پناهندگان افغانی موسوم به مهمانشهر شهید ناصری وجود دارد که تاریخ ساخت آن به سال ۱۳۶۷ برمیگردد و براساس آمار رسمی فروردین ماه ۱۳۹۱، ۴۹۷۴ نفر پناهنده دارد.[۵۵][۵۶] ورزش[ویرایش] ورزشگاه چمران ساوه - ۱۳۹۵ سالن فجر ساوه
شهر ساوه در دورههای مختلف تیمهای ورزشی مانند باشگاههای باشگاه فوتسال شنسا ساوه و باشگاه فوتسال شهرداری ساوه[۵۷]در لیگ برتر فوتسال ایران داشتهاست. باشگاه شنسا ساوه قهرمان نخستین دوره جام باشگاههای آسیا در سال ۱۳۸۴،[۵۸] مسابقات بینالمللی پرتغال موسوم به جام جهانی کوچک در سال ۱۳۸۶[۵۹] و قهرمان لیگ برتر فوتسال ایران در سال ۱۳۸۵ شدهاست.[۶۰]همچنین باشگاه فوتبال شهر صنعتی کاوه که وابسته به شهر صنعتی کاوه در نزدیکی ساوهاست در لیگ دسته اول ایران به عنوان نماینده شهر تهران شرکت میکند.[۶۱][۶۲] مجموعههای ورزشی مجموعه ورزشی چمران مجموعه ورزشی هلال احمر مجموعه ورزشی تختی مجموعه ورزشی کوثر سالن فجر ساوه باشگاه تیراندازی شهرداری ساوه[۶۳] نگارخانه[ویرایش]
نمایی از ورودی خیابان اکباتان (امام) از میدان مجسمه (شهدا) ساوه - سال ۱۳۴۱
قدیمیترین عکس از مسجد جامع ساوه
قلعه دختر ساوه
حیاط شرقی امامزاده سید اسحاق ساوه
سایت مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ساوه
میدان آزادی ساوه
احمد نگارشی از ساوه.نفر سوم مسابقات شیرجه ایران سال ۱۳۴۱ پانویس[ویرایش] ↑ پرش به بالا به:۱٫۰ ۱٫۱ «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. پرش به بالا↑ «معاون فرماندار ساوه شهردار این شهر شد». ایسنا، ۲۱ شهریور ۱۳۹۶. بازبینیشده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷. پرش به بالا↑ «Sāveh». World Gazetteer. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. ↑ پرش به بالا به:۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «پیشینه». وبگاه شهرداری ساوه. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه. پرش به بالا↑ «موقعیت جغرافیایی ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ مهرالزمان نوبان. نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان. چاپ اول. تهران: انتشارات ما، ۱۳۷۶. ۲۹۰. شابک ۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴. ↑ پرش به بالا به:۷٫۰ ۷٫۱ «وجه تسمیه نام ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ لغتنامه دهخدا ↑ پرش به بالا به:۹٫۰ ۹٫۱ «آشنایی با استان مرکزی». همشهری آنلاین، ۱۳ مرداد ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. ↑ پرش به بالا به:۱۰٫۰ ۱۰٫۱ مرکز بازرگانی خارجی استان مرکزی پرش به بالا↑ http://www.cgie.org.ir/fa/news/141839 پرش به بالا↑ «رساله در تاریخ ساوه در دورهٔ قاجاریه/ از مؤلفی ناشناخته؛ به کوشش یوسف بیگباباپور». وبگاه کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». پایگاه اطلاعرسانی حوزه هنری استان مرکزی. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی. بازبینیشده در ۱۲اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «آب و هوای شهرهای استان مرکزی». اداره کل هواشناسی استان مرکزی. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲. بازبینیشده در ۲۰مهر۱۳۹۱. پرش به بالا↑ «آمار و اطلاعات ایستگاههای هواشناسی کشور- ساوه». سازمان هواشناسی کشور. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392. پرش به بالا↑ «تدوین سند مقاومت ساختمانی برای شهرهای استان مرکزی ضروری است». صدای اراک، ۲۶ دی ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA. %D8%B4%D8%B1%D8%AD. %DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84. %D8%8C. %D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87.html «گزارش ملی تحقیقات زلزله کشور». کمیته زلزله شورای پژوهشهای علمی کشور، فروردین ۱۳۷۵. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». وبگاه دادگستری کل استان مرکزی. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ نعمتی، احمد. ساوه شهر باستانی. انشارات اعلاء، ۱۳۸۳. ۲۵۴–۲۵۸. شابک ۵–۰–۹۵۴۲۲–۹–۶۴. پرش به بالا↑ «احداث بیش از ۳۳ کیلومتر شبکه برق در شهرستان ساوه و غرقآباد». ایسنا، ۲۱ آبان ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ نعمتی، احمد. ساوه شهر باستانی. انشارات اعلاء، ۱۳۸۳. ۱۹۶. شابک ۵–۰–۹۵۴۲۲–۹–۶۴. پرش به بالا↑ «حفر و تجهیز ۹ حلقه چاه آب طی ۶ ماهه نخست سال جاری». خبرگزاری فارس، ۱۲ آبان ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «نزدیک به ۸۰ درصد مردم ساوه تلفن همراه دارند». ایسنا، ۷ بهمن ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «اداره گاز ناحیه ساوه». وبگاه شرکت گاز استان مرکزی. بازبینیشده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «تاریخچه شهرداری ساوه». شهرداری ساوه. بازبینیشده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «مدیرعامل سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری ساوه: افزایش سرانه فضای سبز از اولویتهای کاری این مجموعه است». وبگاه خبرگزاری دانشجویان ایران، 12 اسفند 1391. بازبینیشده در 5 بهمن 1392. پرش به بالا↑ شهر صنعتی کاوه پرش به بالا↑ «دربارهٔ شهر ساوه». وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «فاصله مرکز شهرستان اراک تا شهرستانهای تابعه». پایگاه اطلاعرسانی شهرهای استان مرکزی. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «پیشرفت 10 درصدی راهآهن تهران –همدان –سنندج». باشگاه خبرنگاران، ۵ شهریور ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۱ فوریه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «مدیرعامل سازمان تاکسیرانی ساوه تغییر کرد». ایسنا، ۳ دی ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «۳۰ دستگاه اتوبوس به ناوگان حمل ونقل درونشهری ساوه اضافه شد». وبگاه روزنامه مردمسالاری، ۱۱ مرداد ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «روزانه بیش از 80 هزار مسافر توسط اتوبوسهای درونشهری ساوه جابجا میشوند». ایسنا، ۸ خرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ NFSI، آتشنشانی ساوه -اخبار حوادث و آموزش - امداد و نجات. «آتشنشانی ساوه -اخبار حوادث و آموزش - امداد و نجات NFSI». www.saveh125.ir. بازبینیشده در 2016-12-15. پرش به بالا↑ «تاریخچه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه». وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «موقعیت اجتماعی». وبگاه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ اقتباس از نشریه سیمای طلایی ساوه تک شماره ۱۳۸۱ و چاپ شده در نقشه راهنمایشهر ساوه چاپ مؤسسه جغرافیائی و کارتو گرافی سحاب پرش به بالا↑ «ارزآوری 14 میلیون یورویی انار ساوه». ایسنا، ۱۰ آذر ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ ««طالبی ساوه» به نام این شهر، به کام دیگران». ایسنا، ۳۰ خرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «نشریات». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ «یک نشریه توقیف شد و سه نشریه تذکر گرفتند». دویچه وله، ۷ ژوئیه ۲۰۱۰. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «هفتهنامه “مدینه گفتگو ” استان مرکزی توقیف شد». مرکزی دیلی، ۱۵ تیر ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ سفالگری در ساوه | محمدعلی احمدیان پرش به بالا↑ اطلاعات گردشگری ایران | صنایع دستی استان مرکزی پرش به بالا↑ رحمدل. سیمای میراث فرهنگی استان مرکزی. ۱۳۸۳. ۹۰. پرش به بالا↑ «گنبد چهار سوق ساوه جلوهای از هنر معماری و زیبایی ایرانیان». باشگاه خبرنگاران، ۱۱ فروردین ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «آشنایی با موزهٔ چهار سوق ساوه». وبگاه موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران، ۱۶ تیر ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «پس از ۲۰ سال دربهای سینمای ساوه به روی مردم گشوده شد». ایسنا، ۳۱ شهریور ۱۳۹۴. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶. پرش به بالا↑ ظرفیت سینمایی استان مرکزی ۲۲۵۵ صندلی است/مجتمعهای سینمایی موفقترندایسنا پرش به بالا↑ شهرستان ساوه وبگاه صدا و سیمای استان مرکزی پرش به بالا↑ معرفی استان مرکزی وبگاه حوزه هنری استان مرکزی پرش به بالا↑ زبان و گویش مردم استان مرکزی اطلس فرهنگی ایران پرش به بالا↑ «وجود ۲۰ هزار افغانی در ساوه؛ فرصت یا تهدید». ایسنا، ۴ مرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «افغانستان کوچک در سرزمین یاقوتهای سرخ». همشهری آنلاین، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «سکونت ۵ هزار پناهنده و افاغنه در اردوگاه ساوه». پایگاه خبری - تحلیلی قدس آنلاین، ۱ بهمن ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «شهرداری ساوه به لیگ برتر فوتسال ایران صعود کرد». ورزش ۳، ۱۸ اسفند ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «تیم فوتسال شنسا قهرمان جام باشگاههای آسیا شد». فارس نیوز، ۱۲ اسفند ۱۳۸۴. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «شن سا قهرمان جام جهانی کوچک شد». فارس نیوز، ۱۸ تیر ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «تیم فوتسال شنسا باز هم پیروز شد». فارس نیوز، ۴ اسفند ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «پرسپولیس به سختی از سد تیم گمنام شهر صنعتی کاوه گذشت / کاوه قدر دفاع بیآزار پرسپولیس را ندانست». مهر نیوز، ۶ دی ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «فرهاد کاظمی سرمربی کاوه تهران شد». وبگاه گل، ۱۱ فوریه ۲۰۱۱. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «برای اولین بار در استان مرکزی؛ دوره مربیگری تیراندازی اهداف پروازی در ساوه برگزار شد». ایسنا، ۲۹ آذر ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پیوند به بیرون[ویرایش] ویکیسفر یک راهنمای سفر برای ساوه دارد. در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔساوه موجود است. [نمایش] ن ب و شهرستان ساوه [نمایش] ن ب و شهرهای دارای فرمانداری ویژه [نمایش] ن ب و استان مرکزی [نمایش] ن ب و مراکز شهرستانهای استان مرکزی ردهها: شهرهای دارای فرمانداری ویژه ساوه شهرهای استان مرکزی منوی ناوبری به سامانه وارد نشدهاید بحث مشارکتها ایجاد حساب کاربری ورود مقاله بحث خواندن ویرایش نمایش تاریخچه جستجو صفحهٔ اصلی رویدادهای کنونی مقالهٔ تصادفی کمک مالی همکاری تغییرات اخیر ویکینویس شوید! راهنما تماس با ویکیپدیا نسخهبرداری ایجاد کتاب دریافت بهصورت PDF نسخهٔ قابل چاپ در دیگر پروژهها ویکیانبار ویکیسفر ابزارها پیوندها به این صفحه تغییرات مرتبط بارگذاری پرونده صفحههای ویژه پیوند پایدار اطلاعات صفحه آیتم ویکیداده یادکرد پیوند این مقاله به زبانهای دیگر العربية Azərbaycanca تۆرکجه English Français हिन्दी Русский اردو 中文 ۱۸ مورد دیگر ویرایش پیوندها این صفحه آخرینبار در ۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۸ ساعت ۰۹:۵۵ ویرایش شدهاست. همهٔ نوشتهها تحت مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike در دسترس است؛ برای جزئیات بیشتر شرایط استفاده را بخوانید.ویکیپدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی بنیاد ویکیمدیا است.
ساوه از شهرهای استان مرکزی و مرکز شهرستان ساوه، در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۲ برابر با ۲۰۱۸۲۸ نفر است.[۳] ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است که در اواخر آن دوره و در اوایل دوره اسلامی یعنی سال ۲۲ هجری، جزو ایالت جبال یا کوهستان بودهاست.[۴]
ساوه از شمال به شهرستان زرندیه و استان قزوین، از جنوب به شهرستان تفرش و استان قم، از شرق به استان تهران و قم و از غرب و جنوب غربی به استان همدان و شهرستان کمیجان محدود میگردد.[۵] سکههای ضرب ساوه در گذر زمان از مجموعه شخصی شهرام نگارشی سکههای ضرب ساوه-مجموعه شهرام نگارشی محتویات [نهفتن] ۱نامگذاری ۲پیشینه تاریخی ۲.۱دوران قاجار ۳جغرافیا ۳.۱موقعیت جغرافیایی ۳.۲اقلیم ۳.۳زمین لرزه ۴مردمشناسی ۴.۱جمعیت ۵ساختار شهری ۵.۱زیرساختها ۵.۲شهرداری ۵.۳فضای سبز شهری ۶اقتصاد و صنعت ۷ترابری ۸خدمات عمومی ۹آموزش ۱۰جاذبههای گردشگری، تاریخی و مذهبی و رهاورد ۱۱رسانهها ۱۲فرهنگ بومی ۱۳اماکن ۱۴مردم ۱۵ورزش ۱۶نگارخانه ۱۷پانویس ۱۸پیوند به بیرون نامگذاری[ویرایش] ساوه بر وزن کاوه، از نام پهلوانی تورانی به نام «ساوهشاه» گرفته شدهاست.[۶] ساوه تغییریافته واژه سهآبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شدهاست.[۷] ساوه در زبان فارسی به معنای خردهطلا است،[۷] نام بخشهایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوهاست. نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچهای در آن جا بود که هر سال یک کس را در آن غرق میکردند تا از سیلابایمن بمانند و در شب ولادت پیامبر اسلام آن دریاچه خشک شد.[۸] گروهی نام آن را مأخوذ از واژه اوستایی «سَوا» Sava یا واژه پهلوی «سَوَکا» Savaka دانستهاند.[۴] پیشینه تاریخی[ویرایش] دروازه شهر ساوه در دهه ۱۹۲۰ میلادی
ساوه یکی از شهرها و مناطق باستانی بازمانده از دوره ساسانی است.[۹] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلانترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۱۰] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمانهای سرزمین ماد بهشمار میرفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمینشناسی از آن دوران سوم و چهارم زمینشناسی میباشد.[۱۰]ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانههای نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژهای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمانها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شدهاند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپسسلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۴]
ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند.[۹] کتابخانههای بزرگ و موزههای ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.
حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته:در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بودهاست و بر آن زمین شهری ساختند. بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب میشود.[۴]
ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشتههای خود از ساوه یاد کردهاند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاههای آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مرادعثمانی همدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیرههای گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعاً با هم فرق داشت؛ ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسیزبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.
قحطی بزرگ ساوه در ۱۹۲۵م/ ۱۳۰۴ شامل بیآبی، گرانی شدید، و حتی آدمخواری شد.[۱۱] دوران قاجار[ویرایش]
براساس رساله و دستنوشتهای که در کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران وجود دارد اوضاع شهر ساوه در دوران قاجار اینگونه تفسیر شدهاست: نویسنده از قتلعام مردم ساوه و ویرانی بناها و آثار پس از حمله چنگیزخان مغول یاد کردهاست که بعدها توسط صفویان بازسازی شدهاست، وی ساوه را محل زرادخانه (قورخانه) سلطنتی صفویه دانستهاست، براساس این نسخه خطی ساوه به دلیل تصمیمات حاکمان و پادشاهی قاجار رو به نابودی رفته، بهطوری که راه قافلهها و کاروانها را به سمت ساوه ممنوع و فروش انار این شهر را قدغن کرده بودند و به اسم سمنان، کاشان و اردستان میفروختند، بر خلاف گذشته صد و پنجاه سال از ساوه فردی به دستگاه حکومتی نمیتوانسته راه یابد. مساحت کلی ساوه چهل فرسخ که چهار طایفه بزرگ به نامهای خلج، بیگدلی، بیات و شاهسون داشتهاست.[۱۲] جغرافیا[ویرایش] موقعیت جغرافیایی[ویرایش] قم مامونیه رازقان قم نوبران ساوه سلفچگان تفرش کمیجان اقلیم[ویرایش]
میانگین دمای سالانه ۲/۱۸ درجه سانتی گراد بودهاست. میزان بارندگی کم و حدود ۲۱۶ میلیمتر در سال میباشد و بیشتر بارش بصورت باران است.[۱۳] در تقسیمبندی اقلیمیشهرستان ساوه دارای اقلیم نیمه خشک با تابستانهای گرم و زمستانهای کمی سرد نامگذاری شدهاست.[۱۴] متوسط رطوبت شهر ساوه ۳۹٪ میباشد که ماههای دی با میانگین ۵۸٪ مرطوبترین ماه و ماه تیر و مرداد با میانگین ۲۶ درصد خشکترین ماه سال میباشد. باد غالب ساوه شمالی و شمال غرب (۳۶۰ درجه) میباشد و بیشترین سرعت باد وزیده شده به میزان ۹۰کیلومتر در ساعت در ماه فروردین ۱۳۷۲ گزارش شدهاست. اقلیم ساوه براساس طبقهبندی دمارتن خشک و طبقهبندی آمبرژه معتدل میباشد.[۱۵] میانگین دما و بارش برای ساوه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر دمای بیشینه (°C) ۹٫۶ ۱۲٫۵ ۱۷٫۱ ۲۳٫۷ ۲۹٫۳ ۳۵٫۲ ۳۷٫۷ ۳۷٫۲ ۳۳٫۰ ۲۶٫۱ ۱۷٫۱ ۱۱٫۰ Ø ۲۴٫۱ دمای کمینه (°C) ۰٫۱ ۱٫۵ ۵٫۸ ۱۱٫۷ ۱۶٫۴ ۲۱٫۸ ۲۵٫۱ ۲۴٫۴ ۱۹٫۴ ۱۳٫۴ ۶٫۴ ۲٫۰ Ø ۱۲٫۳ بارش (mm) ۳۶٫۲ ۲۳٫۱ ۳۴٫۳ ۲۸٫۰ ۱۴٫۵ ۱٫۴ ۱٫۳ ۰٫۲ ۰٫۴ ۶٫۰ ۲۸٫۰ ۳۳٫۱ Σ ۲۰۶٫۵ روزهای بارانی ۷٫۵ ۵٫۸ ۷٫۳ ۷٫۵ ۶٫۲ ۱٫۲ ۰٫۹ ۰٫۳ ۰٫۵ ۲٫۳ ۵٫۹ ۶٫۹ Σ ۵۲٫۳ دما ۹٫۶ ۰٫۱ ۱۲٫۵ ۱٫۵ ۱۷٫۱ ۵٫۸ ۲۳٫۷ ۱۱٫۷ ۲۹٫۳ ۱۶٫۴ ۳۵٫۲ ۲۱٫۸ ۳۷٫۷ ۲۵٫۱ ۳۷٫۲ ۲۴٫۴ ۳۳٫۰ ۱۹٫۴ ۲۶٫۱ ۱۳٫۴ ۱۷٫۱ ۶٫۴ ۱۱٫۰ ۲٫۰ ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر بارش ۳۶٫۲ ۲۳٫۱ ۳۴٫۳ ۲۸٫۰ ۱۴٫۵ ۱٫۴ ۱٫۳ ۰٫۲ ۰٫۴ ۶٫۰ ۲۸٫۰ ۳۳٫۱ ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
منبع: سازمان هواشناسی کشور[۱۶] زمین لرزه[ویرایش] مقایسهٔ نسبی میزان خطر زمینلرزه در نقاط مختلف ایران؛ نقاط قرمزتر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمین در آنها بیشتر است.
ساوه از نظر مطالعات زلزله در محدوده محدوده زلزله خیزی بالا قرار دارد.[۱۷] وجود گسل هندس در ۱۸ کیلومتری جنوب شهر در لرزه خیزی این منطقه تأثیر بسیاری دارد.[۱۸] مردمشناسی[ویرایش] جمعیت[ویرایش]
جمعیت شهر ساوه در سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ برابر ۲۲۰٬۷۶۲ نفر که شامل ۱۱۲٬۷۴۲ مرد، ۱۰۸٬۰۲۰ زن و ۶۷٬۲۳۰ خانوار بودهاست.[۱] جمعیت این شهر در سال ۱۳۹۰ شمسی ۲۰۰٬۴۸۱ نفر و در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۷۹٬۰۰۹ نفر بودهاست.[۱۹] ساختار شهری[ویرایش] زیرساختها[ویرایش]
در سال ۱۳۲۸ کارخانه برق ساوه با مشارکت عدهای سهامدار و به صورت خصوصی با خرید دو موتور مولد برق شروع به ساخت و در سال ۱۳۲۹ به بهرهبرداری رسید و سپس در سال ۱۳۴۱ نوسازی و گسترش یافت.[۲۰] در حال حاضر تعداد کل مشترکین برق ساوه و غرقآباد ۱۱۷٬۲۴۴ است.[۲۱]
شبکه لولهکشی آب شهری در ساوه در سال ۱۳۴۲ آغاز و در سال ۱۳۴۳ مورد بهرهبرداری رسیدهاست[۲۲] و هماکنون در حدود ۵۰٬۰۰۰ مشترک آب دارد، همچنین یک تصفیهخانه با ظرفیت تصفیه ۳۴ هزار متر مکعب فاضلاب در شبانهروز برای دویست هزار نفر در حال ساخت میباشد.[۲۳]
شهر ساوه دارای ۹۵٬۱۲۸ مشترک خط ثابت تلفن (ضریب نفوذ ۳۶٫۷۲٪)، ۲۰۶٬۱۹۰ مشترک تلفن همراه (ضریب نفوذ ۸۰٪) و ۵٬۹۰۰ مشترک اینترنت پرسرعت (ADSL) میباشد.[۲۴]همچنین گازرسانی به این شهر از سال ۱۳۶۵ آغاز و در سال ۱۳۶۷ مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست، که هماکنون دارای ۵۰۰ کیلومتر شبکهگذاری و ۳۶٬۰۰۰ انشعاب نصب شدهاست.[۲۵] شهرداری[ویرایش] ساختمان شهرداری ساوه - سال ۱۳۵۱
سابقه ایجاد شهرداری در ساوه طبق مدارک مستند به سال ۱۳۳۶ بازمیگردد، اما گفتهها حاکی از این است که در سال ۱۳۲۰ در این شهر بلدیه یا شهرداری وجود داشتهاست.[۲۶] فضای سبز شهری[ویرایش]
سرانه فضای سبز شهر ساوه برای هر نفر حدود ۱۳ متر مربع است. وسعت فضای سبز ۲٬۶۷۵٬۰۰۰ متر مربع شامل ۶۱ پارک محلهای، ۱۳ پارک اصلی و سایر فضاهای سبز است. میانگین سرانه فضای سبز این شهر با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیمی از میانگین کشوری بیشتر است.[۲۷] پارک طالقانی (پارک شهر) پارک ولیعصر پارک جنگلی اقتصاد و صنعت[ویرایش]
شهر صنعتی کاوه در ۱۰ کیلومتری شهر ساوه، بزرگترین شهر صنعتی کشور و یکی از قطبهای مهم صنعت در ایران به حساب میآید. شهر صنعتی کاوه در سال ۱۳۵۲ در شمال شرقی شهر ساوه ایجاد شدهاست که هم اکنون در مساحتی بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار و با بیش از ۵۰۰ واحد کارخانه تولیدی مشغول به فعالیت است.[۲۸] ترابری[ویرایش] مسیرهای ارتباطی آزادراه ۵ (ساوه - تهران) آزادراه ۵ - (ساوه - سلفچگان - اراک) آزادراه ۶ (ساوه-همدان) جاده ۶۵ (ساوه - تهران) جاده ۶۵ (ساوه - اراک) (ساوه - قم) جاده ۴۸ (ساوه - همدان)
فاصلهٔ شهر ساوه با برخی از مناطق پر رفتوآمد:[۲۹] شهر مقصدفاصله(KM) تهران ۱۱۲ قم ۷۰ همدان ۲۰۰ دلیجان ۱۲۰ اراک ۱۵۲[۳۰] پایانه مسافربری
پایانه مسافربری بین شهری ساوه در ورودی شهر ساوه قرار دارد. در این پایانه خطوط مختلف تاکسی، مینی بوس و اتوبوس قرار دارند. بیشترین میزان حمل و نقل مسافرین، بین این پایانه و پایانه مسافربری غرب تهران انجام میگیرد. راهآهن
با اجرای راهآهن تهران-همدان، شهر ساوه نیز به شبکه ریلی کشور متصل میشود.[۳۱] تاکسیرانی
شهر ساوه در سال ۱۳۹۱ دارای ۸۰۰ دستگاه تاکسی بودهاست که روزانه ۹۰ هزار مسافر را در ۱۸ مسیر جابهجا کردهاست.[۳۲] اتوبوسرانی
سازمان اتوبوسرانی ساوه در سال ۱۳۷۷ با تصویب در وزارت کشور تأسیس شده و به صورت رسمی در ۱ فروردین ۱۳۷۹ آغاز به کار کردهاست.[۳۳] اتوبوسرانی ساوه دارای ۱۸ خط و ۸۴ اتوبوس فعال است که روزانه ۸۰ هزار مسافر را جابهجا میکند.[۳۴] خدمات عمومی[ویرایش] مراکز درمانی بیمارستان شهید مدرس بیمارستان شهید چمران بیمارستان فاطمه زهرا بیمارستان زنان و زایمان ۱۷ شهریور آتشنشانی[۳۵] آموزش[ویرایش] آموزش عالی
ساوه دارای ۱۲ مرکز آموزش عالی میباشد که دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه در ۲۵ بهمن ۱۳۶۶[۳۶] و دانشگاه پیام نور واحد ساوه در ۱۳۶۹ تأسیس شدهاست و مجموعاً دارای ۱۸ هزار دانشجو میباشند.[۳۷] دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ساوه دانشگاه پیام نور واحد ساوه مؤسسه آموزش عالی رضویه ساوه مؤسسه آموزش عالی انرژی ساوه مؤسسه آموزش عالی دانشستان ساوه مؤسسه آموزش عالی فن و دانش ساوه مؤسسه آموزش عالی فخر رازی ساوه مؤسسه آموزش عالی ناصر خسرو ساوه دانشکده غیرانتفاعی اصول الدین ساوه دانشکده فنیوحرفهای پسران ساوه مرکز آموزش عالی علمی کابردی جهاد دانشگاهی ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی شهرداری ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی بهزیستی ساوه مرکز آموزش علمی کاربردی گروه صنعتی صفا دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه آموزشکده سما واحد ساوه مدارس علوم دینی حوزه علمیه ولیعصر (عج) حوزه علمیه امام صادق (ع) حوزه علمیه زنان فاطمه الزهرا (س) جاذبههای گردشگری، تاریخی و مذهبی و رهاورد[ویرایش] تاریخی نمایی از مسجد جامع ساوه نمایی از ضریح و کاشیکاریهای داخلی امامزاده سید اسحاق
نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتاً زیاد میبوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید. بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره صفویه مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه.ق مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی ۴۵۳ ه.ق مسجد بازار ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه گنبد چهارسوق - قدمت تاریخی دوره صفویه قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه. ق[۳۸] مذهبی امامزاده سید ابو رضا امامزاده عبدالله ابن موسی الکاظم امامزاده اسحاق ابن موسی الکاظم امامزاده سید حسین ابن موسی الکاظم امامزاده سید بشیر ابن موسی الکاظم امامزاده سید علیاصغر مراکز تفریحی دریاچه مصنوعی ساوه بام ساوه رهآوردها انار[۳۹] طالبی[۴۰] هتلها هتل صدرا هتل کاوه دریاچه تفریحی ساوه - ۱۳۹۶ رسانهها[ویرایش] نشریهها
از جمله نشریات محلی ساوه میتوان به دو هفتهنامه پیام اندیشه، گلهای ساوه، آرمان جوان، یاقوت سرخ، صبح ساوه، سیمانگار و ماهنامههای عهد جاوید و سیمای ساوه اشاره نمود.[۴۱] همچنین دو هفتهنامه مدینه گفتگو یکی از نشریات شهرستان ساوه و استان مرکزی بود که در تیر ماه ۱۳۸۹ توقیف شدهاست.[۴۲][۴۳] فرهنگ بومی[ویرایش] صنایع دستی
هنر صنایع دستی در شهر ساوه دارای قدمت زیادی است. وجود تکههای سفالینه کشف شده در اطراف تپه باستانی آوه شاهدی بر این مدعاست. همچنین گلیم ساوه یکی از آثار مشهور کشور است که از دوره صفوی در این شهر رواج داشتهاست. سفالگری
در زمان سلجوقیان، ساوه یکی از مراکز مهم سفالگری بود که هر چند نمیتوانست با ‹‹ری›› در این زمنیه رقابت کند ولی به هر طریق از اهمیت فراوانی برخور دار بود. پس از حملة مغول، ‹‹ری›› از فعالیت بازایستاد لکن ساوه همچنان به خلق آثار گرانبهایی در این زمینه ادامه داد. نمونههای زیبایی از سفالینههای ساوه ای در حفاریهای تپههای تاریخی ‹‹ آوه›› به دست آمده که در ‹‹ موزة ایران باستان›› نگاهداری میشود.[۴۴] گلیم بافی
در گلیم ساوه استفاده از رنگهای مناسب و طرحهای زیبا دیده میشود و این امر گلیم ساوه را در سطح استان مطرح ساختهاست. روستای «نورعلی بیگ» در بخش مرکزی شهرستان ساوه از جمله روستاهایی است که بافت گلیم در آن مشهود است. از انواع گلیمها، خورجین، گاله یا به اصطلاح ساوهایها «گووالا» و غیره تهیه میشود. گاله اغلب در کودکشی مورد استفاده قرار میگیرد. «سفره آرد» یا به قول محلیها «اون سفرا» از دیگر دستبافتهای مردم این دیار است. سفره آرد گلیمی ظریف از نخ پنبه است و معمولاً در نانپزی مورد استفاده قرار میگیرد.[۴۵] قالی بافی رودوزیهای سنتی منبت قلمزنی غذاها و شیرینیها
از جمله شیرینیهای سنتی شهر ساوه میتوان به نان ماستی (نون ماستی یا نون قندی) و چوکه اشاره کرد.[۴۶] اماکن[ویرایش] موزهها
موزه مردمشناسی چهارسوق که از آثار به جای مانده دوران صفویه است در تاریخ ۲۸ مرداد ۱۳۸۶ به مناسب روز جهانی صنایع دستی به عنوان موزه مردم شناسی شهرستان ساوه مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست، در این موزه اشیای همچون کتب خطی و دستنویس، انواع قفلهای قدیمی، ظروف مسی و سفالی، سکه و اسناد خطی، سنگ قبرهایی مربوط به دوره قاجار به نمایش درآمده است.[۴۷][۴۸] نمای از ساختمان سینما ساوه - خرداد ۱۳۹۵ داخل سالن سینما ساوه - خرداد ۱۳۹۵ سینما
در تاریخ ۳۱ شهریور ۱۳۹۴ سینما شهر ساوه در سالن سلمان ساوجی که متعلق به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ساوه میباشد با اکران فیلم محمد رسولالله افتتاح شدهاست، پیش از این در سال ۱۳۷۴ سینما هلال احمر و پس از آن سینمایی که سابقاً در محل فعلی سالن چمران ارشاد ساوه وجود داشته فعالیت آن متوقف شده بود.[۴۹] ظرفیت این سینما ۴۲۰ نفر است.[۵۰] کتابخانهها کتابخانه هاشمینژاد کتابخانه سلمان ساوجی کتابخانه علامه عسگری کتابخانه ولیعصر مردم[ویرایش] زبان
زبان مردم ساوه فارسی است و به لهجه ساوهای صحبت میکنند.[۵۱][۵۲][۵۳] مصطفی چمران مشاهیر مصطفی چمران: فیزیکدان، فعال سیاسی، از اعضای نهضت آزادی ایران، وزیر دفاع دولت مهدی بازرگان، از همراهان موسی صدر در تشکیل جنبش امل (لبنان)، وزیر دفاع ایران، نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی، از فرماندهان ایران در جنگ ایران و عراق و بنیانگذار ستاد جنگهای نامنظم در جریان جنگ ایران و عراق. سلمان ساوجی: وی از شاعران و غزلسرایان قرن هشتم قمری و هم عصر حافظ بودهاست. علی سعیدی: وی از شاعران معاصر میباشد. دیوان شعر وی مشتمل بر غزلیات، قصائد، تضمینات و مخمسات میباشد. تیلیم خان: شاعر ترکزبان قرن ۱۲ خورشیدی ابوسعد آوی: شاعر، تاریخنگار، دانشمند و یکی از وزیران طبرستان ابوطاهر خاتونی: از شاعران دوران ملکشاه سلجوقی سلجوقی ابوالفرج ساوجی: از نویسندگان و کُتاب آل بویه افضلالدین ساوی: شاعر و فیلسوف قرن ششم قمری. بهاءالدین ساوجی: از شاعران قرن هشتم قمری فرخنده ساوجی: از شاعران قرن سیزدهم قمری حسین بن روح نوبختی: سومین نایب خاص (سفیر) حجت بن حسن در دوران غیبت صغری و یکی از اهالی روستاهای آوه در نزدیکی شهر ساوه. سید مرتضی عسکری پژوهشگر تاریخ اسلام و حدیثشناس و روحانی شیعه. علامه تاجالدین آوی: از علما و فقههای مشهور شیعه در زمان ایلخانیان (قرن هفتم و هشتم قمری) ملا صالح ساوجی: از علما دوران سلطان حسین صفوی (قرن دوازدهم قمری) است. ابن سهلان ساوجی: فیلسوف و منطقدان احمد غلامی: نویسنده و روزنامهنگار معاصر یوسف عادل شاه ساوی: مؤسس سلسله عادلشاهیان شیخ جمالالدین ساوجی: مؤسس قلندریان فرقهای از صوفیه. سعدالدین ساوجی: از سیاستمداران و دولتمردان دوران ایلخانیان عمادالدین ساوجی: دانشمند و وزیر خوارزمشاهیان ابونصر آوی: شاعرو یکی از وزیران طبرستان حبیبالله ساوجی: از نقاشان زمان شاه عباس سید احمدخان ساوهای: خواننده دوران قاجار ابوالفضل جلیلی: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما محسن محسنینسب: کارگردان و فیلمنامهنویس سینما اتباع خارجی
شهر ساوه به دلیل جاذبههای صنعتی و کشاورزی و نزدیکی به پایتخت ایران یکی از مناطق جذب اتباع خارجی بهخصوص مهاجرین کشور افغانستان است، بهطوری بیش از ۲۰ هزار افغانستانی در شهرستان و شهر ساوه زندگی میکنند و در شغلهای سخت مشغول بهکار هستند.[۵۴]
همچنین در نزدیکی این شهر اردوگاه پناهندگان افغانی موسوم به مهمانشهر شهید ناصری وجود دارد که تاریخ ساخت آن به سال ۱۳۶۷ برمیگردد و براساس آمار رسمی فروردین ماه ۱۳۹۱، ۴۹۷۴ نفر پناهنده دارد.[۵۵][۵۶] ورزش[ویرایش] ورزشگاه چمران ساوه - ۱۳۹۵ سالن فجر ساوه
شهر ساوه در دورههای مختلف تیمهای ورزشی مانند باشگاههای باشگاه فوتسال شنسا ساوه و باشگاه فوتسال شهرداری ساوه[۵۷]در لیگ برتر فوتسال ایران داشتهاست. باشگاه شنسا ساوه قهرمان نخستین دوره جام باشگاههای آسیا در سال ۱۳۸۴،[۵۸] مسابقات بینالمللی پرتغال موسوم به جام جهانی کوچک در سال ۱۳۸۶[۵۹] و قهرمان لیگ برتر فوتسال ایران در سال ۱۳۸۵ شدهاست.[۶۰]همچنین باشگاه فوتبال شهر صنعتی کاوه که وابسته به شهر صنعتی کاوه در نزدیکی ساوهاست در لیگ دسته اول ایران به عنوان نماینده شهر تهران شرکت میکند.[۶۱][۶۲] مجموعههای ورزشی مجموعه ورزشی چمران مجموعه ورزشی هلال احمر مجموعه ورزشی تختی مجموعه ورزشی کوثر سالن فجر ساوه باشگاه تیراندازی شهرداری ساوه[۶۳] نگارخانه[ویرایش]
نمایی از ورودی خیابان اکباتان (امام) از میدان مجسمه (شهدا) ساوه - سال ۱۳۴۱
قدیمیترین عکس از مسجد جامع ساوه
قلعه دختر ساوه
حیاط شرقی امامزاده سید اسحاق ساوه
سایت مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ساوه
میدان آزادی ساوه
احمد نگارشی از ساوه.نفر سوم مسابقات شیرجه ایران سال ۱۳۴۱ پانویس[ویرایش] ↑ پرش به بالا به:۱٫۰ ۱٫۱ «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار. پرش به بالا↑ «معاون فرماندار ساوه شهردار این شهر شد». ایسنا، ۲۱ شهریور ۱۳۹۶. بازبینیشده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۷. پرش به بالا↑ «Sāveh». World Gazetteer. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. ↑ پرش به بالا به:۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «پیشینه». وبگاه شهرداری ساوه. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه. پرش به بالا↑ «موقعیت جغرافیایی ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ مهرالزمان نوبان. نام مکانهای جغرافیایی در بستر زمان. چاپ اول. تهران: انتشارات ما، ۱۳۷۶. ۲۹۰. شابک ۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴. ↑ پرش به بالا به:۷٫۰ ۷٫۱ «وجه تسمیه نام ساوه». پورتال شهرداری. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ لغتنامه دهخدا ↑ پرش به بالا به:۹٫۰ ۹٫۱ «آشنایی با استان مرکزی». همشهری آنلاین، ۱۳ مرداد ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۲. ↑ پرش به بالا به:۱۰٫۰ ۱۰٫۱ مرکز بازرگانی خارجی استان مرکزی پرش به بالا↑ http://www.cgie.org.ir/fa/news/141839 پرش به بالا↑ «رساله در تاریخ ساوه در دورهٔ قاجاریه/ از مؤلفی ناشناخته؛ به کوشش یوسف بیگباباپور». وبگاه کتابخانه مجلس شورای اسلامی ایران. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». پایگاه اطلاعرسانی حوزه هنری استان مرکزی. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مرکزی. بازبینیشده در ۱۲اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «آب و هوای شهرهای استان مرکزی». اداره کل هواشناسی استان مرکزی. بایگانیشده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ دسامبر ۲۰۱۲. بازبینیشده در ۲۰مهر۱۳۹۱. پرش به بالا↑ «آمار و اطلاعات ایستگاههای هواشناسی کشور- ساوه». سازمان هواشناسی کشور. بازبینیشده در 12 اردیبهشت 1392. پرش به بالا↑ «تدوین سند مقاومت ساختمانی برای شهرهای استان مرکزی ضروری است». صدای اراک، ۲۶ دی ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA. %D8%B4%D8%B1%D8%AD. %DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84. %D8%8C. %D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87.html «گزارش ملی تحقیقات زلزله کشور». کمیته زلزله شورای پژوهشهای علمی کشور، فروردین ۱۳۷۵. بازبینیشده در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «شهرستان ساوه». وبگاه دادگستری کل استان مرکزی. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ نعمتی، احمد. ساوه شهر باستانی. انشارات اعلاء، ۱۳۸۳. ۲۵۴–۲۵۸. شابک ۵–۰–۹۵۴۲۲–۹–۶۴. پرش به بالا↑ «احداث بیش از ۳۳ کیلومتر شبکه برق در شهرستان ساوه و غرقآباد». ایسنا، ۲۱ آبان ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ نعمتی، احمد. ساوه شهر باستانی. انشارات اعلاء، ۱۳۸۳. ۱۹۶. شابک ۵–۰–۹۵۴۲۲–۹–۶۴. پرش به بالا↑ «حفر و تجهیز ۹ حلقه چاه آب طی ۶ ماهه نخست سال جاری». خبرگزاری فارس، ۱۲ آبان ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «نزدیک به ۸۰ درصد مردم ساوه تلفن همراه دارند». ایسنا، ۷ بهمن ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «اداره گاز ناحیه ساوه». وبگاه شرکت گاز استان مرکزی. بازبینیشده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «تاریخچه شهرداری ساوه». شهرداری ساوه. بازبینیشده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲. پرش به بالا↑ «مدیرعامل سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری ساوه: افزایش سرانه فضای سبز از اولویتهای کاری این مجموعه است». وبگاه خبرگزاری دانشجویان ایران، 12 اسفند 1391. بازبینیشده در 5 بهمن 1392. پرش به بالا↑ شهر صنعتی کاوه پرش به بالا↑ «دربارهٔ شهر ساوه». وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «فاصله مرکز شهرستان اراک تا شهرستانهای تابعه». پایگاه اطلاعرسانی شهرهای استان مرکزی. بازبینیشده در ۲۷ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «پیشرفت 10 درصدی راهآهن تهران –همدان –سنندج». باشگاه خبرنگاران، ۵ شهریور ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۱ فوریه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «مدیرعامل سازمان تاکسیرانی ساوه تغییر کرد». ایسنا، ۳ دی ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «۳۰ دستگاه اتوبوس به ناوگان حمل ونقل درونشهری ساوه اضافه شد». وبگاه روزنامه مردمسالاری، ۱۱ مرداد ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «روزانه بیش از 80 هزار مسافر توسط اتوبوسهای درونشهری ساوه جابجا میشوند». ایسنا، ۸ خرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ NFSI، آتشنشانی ساوه -اخبار حوادث و آموزش - امداد و نجات. «آتشنشانی ساوه -اخبار حوادث و آموزش - امداد و نجات NFSI». www.saveh125.ir. بازبینیشده در 2016-12-15. پرش به بالا↑ «تاریخچه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه». وبگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «موقعیت اجتماعی». وبگاه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ اقتباس از نشریه سیمای طلایی ساوه تک شماره ۱۳۸۱ و چاپ شده در نقشه راهنمایشهر ساوه چاپ مؤسسه جغرافیائی و کارتو گرافی سحاب پرش به بالا↑ «ارزآوری 14 میلیون یورویی انار ساوه». ایسنا، ۱۰ آذر ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ ««طالبی ساوه» به نام این شهر، به کام دیگران». ایسنا، ۳۰ خرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «نشریات». اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ساوه. بازبینیشده در ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۲. پرش به بالا↑ «یک نشریه توقیف شد و سه نشریه تذکر گرفتند». دویچه وله، ۷ ژوئیه ۲۰۱۰. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «هفتهنامه “مدینه گفتگو ” استان مرکزی توقیف شد». مرکزی دیلی، ۱۵ تیر ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ سفالگری در ساوه | محمدعلی احمدیان پرش به بالا↑ اطلاعات گردشگری ایران | صنایع دستی استان مرکزی پرش به بالا↑ رحمدل. سیمای میراث فرهنگی استان مرکزی. ۱۳۸۳. ۹۰. پرش به بالا↑ «گنبد چهار سوق ساوه جلوهای از هنر معماری و زیبایی ایرانیان». باشگاه خبرنگاران، ۱۱ فروردین ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «آشنایی با موزهٔ چهار سوق ساوه». وبگاه موزه علوم و فناوری جمهوری اسلامی ایران، ۱۶ تیر ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «پس از ۲۰ سال دربهای سینمای ساوه به روی مردم گشوده شد». ایسنا، ۳۱ شهریور ۱۳۹۴. بازبینیشده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۶. پرش به بالا↑ ظرفیت سینمایی استان مرکزی ۲۲۵۵ صندلی است/مجتمعهای سینمایی موفقترندایسنا پرش به بالا↑ شهرستان ساوه وبگاه صدا و سیمای استان مرکزی پرش به بالا↑ معرفی استان مرکزی وبگاه حوزه هنری استان مرکزی پرش به بالا↑ زبان و گویش مردم استان مرکزی اطلس فرهنگی ایران پرش به بالا↑ «وجود ۲۰ هزار افغانی در ساوه؛ فرصت یا تهدید». ایسنا، ۴ مرداد ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «افغانستان کوچک در سرزمین یاقوتهای سرخ». همشهری آنلاین، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «سکونت ۵ هزار پناهنده و افاغنه در اردوگاه ساوه». پایگاه خبری - تحلیلی قدس آنلاین، ۱ بهمن ۱۳۹۲. بازبینیشده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۴. پرش به بالا↑ «شهرداری ساوه به لیگ برتر فوتسال ایران صعود کرد». ورزش ۳، ۱۸ اسفند ۱۳۸۹. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «تیم فوتسال شنسا قهرمان جام باشگاههای آسیا شد». فارس نیوز، ۱۲ اسفند ۱۳۸۴. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «شن سا قهرمان جام جهانی کوچک شد». فارس نیوز، ۱۸ تیر ۱۳۸۶. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «تیم فوتسال شنسا باز هم پیروز شد». فارس نیوز، ۴ اسفند ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «پرسپولیس به سختی از سد تیم گمنام شهر صنعتی کاوه گذشت / کاوه قدر دفاع بیآزار پرسپولیس را ندانست». مهر نیوز، ۶ دی ۱۳۸۵. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «فرهاد کاظمی سرمربی کاوه تهران شد». وبگاه گل، ۱۱ فوریه ۲۰۱۱. بازبینیشده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱. پرش به بالا↑ «برای اولین بار در استان مرکزی؛ دوره مربیگری تیراندازی اهداف پروازی در ساوه برگزار شد». ایسنا، ۲۹ آذر ۱۳۹۱. بازبینیشده در ۳۱ ژانویه ۲۰۱۴. پیوند به بیرون[ویرایش] ویکیسفر یک راهنمای سفر برای ساوه دارد. در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔساوه موجود است. [نمایش] ن ب و شهرستان ساوه [نمایش] ن ب و شهرهای دارای فرمانداری ویژه [نمایش] ن ب و استان مرکزی [نمایش] ن ب و مراکز شهرستانهای استان مرکزی ردهها: شهرهای دارای فرمانداری ویژه ساوه شهرهای استان مرکزی منوی ناوبری به سامانه وارد نشدهاید بحث مشارکتها ایجاد حساب کاربری ورود مقاله بحث خواندن ویرایش نمایش تاریخچه جستجو صفحهٔ اصلی رویدادهای کنونی مقالهٔ تصادفی کمک مالی همکاری تغییرات اخیر ویکینویس شوید! راهنما تماس با ویکیپدیا نسخهبرداری ایجاد کتاب دریافت بهصورت PDF نسخهٔ قابل چاپ در دیگر پروژهها ویکیانبار ویکیسفر ابزارها پیوندها به این صفحه تغییرات مرتبط بارگذاری پرونده صفحههای ویژه پیوند پایدار اطلاعات صفحه آیتم ویکیداده یادکرد پیوند این مقاله به زبانهای دیگر العربية Azərbaycanca تۆرکجه English Français हिन्दी Русский اردو 中文 ۱۸ مورد دیگر ویرایش پیوندها این صفحه آخرینبار در ۲۷ فوریهٔ ۲۰۱۸ ساعت ۰۹:۵۵ ویرایش شدهاست. همهٔ نوشتهها تحت مجوز Creative Commons Attribution/Share-Alike در دسترس است؛ برای جزئیات بیشتر شرایط استفاده را بخوانید.ویکیپدیا® علامتی تجاری متعلق به سازمان غیرانتفاعی بنیاد ویکیمدیا است.
+ نوشته شده در دوشنبه بیست و یکم اسفند ۱۳۹۶ ساعت 10:44 توسط مهندس محمد شرافت ساوجی
|
