155-لقمان حکیم ساوجی 

لقمان ملقب به مشکوه  متخلص به حکیم ساوجی فرزند یوسف مشکوه ونوه میرزا علیرضا حکیم ساوجی است  که ترجمه  پدر وجد ویدر این کتاب امده است.

لقمان در ساوه متولد وپس از تحصیلات اولیه وکسب کمالات معنویه ر خاندان علم وادب در نزد پدر وبعضی از فضلا ومدذسان ساوه در تهران  رحل اقامت افکنده ودر وزارت کشور استخدام گردید وسالها است که در آن وزراتخانه با داشتن مناصب مختلفه به رتق وفتق امورمربوطه اشتغال دارد برادرش حسین مشکوه ساوجی نیز از صاحب منصبان وزارت کشور می باشد.... صفحه 327 -331

---------------------------------------

توصیه حکیم موسی بن علیرضا ساوجی درباره داروهای فرنگی

نفی داروهای فرنگی از طرف اطبای کهن ایران زمین

این است که جالینوس در مدح ایشان می‌فرماید: «کثرالله عدد المقابر عن امثالهم نعوذبالله من شرور انفسنا» و این همۀ زحمات که کشیدند و فکرها نمودند بیست دوا را باهم ترکیب کردند که به قدر دو، سه مجلس اسهال کند نه این بود که عادت بر ادویۀ قویّۀ مسهله نباشند ولی همیشه رعایت قوّت و مزاج و فصل و عادت و امثال آنها را می‌نموده بوده­اند، به خصوص این ایّام که به جز ادویه‌ای که از طرف فرنگ می‌آورند و جوهریّات(همان ماده مؤثره) استعمال می‌کنند و به قدر یک نخود آن صد مرتبه قی و اسهال می‌آورد و این دوا به جز اینکه اثر سمیت در بدن می‌کند و بدن را اذابه می‌کند و مورث اذیّت‌های فاحش می‌شود و به مرور موجب امراض مزمنه می‌گردد دیگر چه فایده دارد و علم طب به همین جهت مندرس شد و اگر بیچاره عمری را صرف کرده باشد و سالهای دراز مشغول مباحثه و مطالعه و خدمت استادان نموده باشد و تحصیلی در علم طب نموده باشد ، کان لم یکن مذکورا می‌کنند.

منبع: حفظ الصحه و سیاست المدن،حکیم موسی بن علی رضا ساوجی

به اهتمام: پناهی، وجیهه،  ص60

توضیح آنکه در داروسازی مدرن ، ماده مؤثره یک گیاه مثلا ًماده مؤثره شاخه بید را که همان سالیسیلات است استخراج کرده  و مشابه شیمیایی آن را در آزمایشگاه به صورت سنستیک می سازند و از آن به اشکال مختلف دارویی به صورت قرص و شربت و.. استفاده می شود به همین دلیل نیز داروهای مدرن خیلی سریع علائم بیماری مثل درد و دل پیچه و … را برطرف می کند در حالی که اصل بیماری در بدن بیمار باقی است و فقط علائم آن برطرف می شود. در طب سنتی در موارد بسیار نادر با روش های خاصی جوهر دارویی گیاه را استخراج نموده و مورد استفاده قرار می دادند ولی به صورت دوز بسیار کم و مدت بسیار محدود و استفاده از جوهر دارو را به صورت طولانی به هیچ عنوان جایز نمی دانستند چون طبیعت مدبره بدن را از برطرف کردن اصل علت بیماری منحرف می کند.

بیشتر بخوانید:  بیان احوال شهرهای رومیّه و کیفیّت تدبیر آن – مطابق با ماه دوم سال خورشیدی

بنابراین حکیم ساوجی هم با توجه به همین موضوع در متن گزینش شده فوق استفاده از داروهای فرنگی را که به این شکل تهیه می شد مردود می داند و نفرین جالینوس را شایسته این اطبا می داند.

برای درک بهتر مطلب در ذیل نقل قول حکیم را به زبان ساده و روان پارسی تبیین می نماییم:

از این روست که جالینوس پزشک بزرگ یونانی درباره پزشکانی که توجهی به داروهای تجویزی خود ندارند می گوید: « زیاد کند خداوند عدد مقبره های امثال ایشان را پناه می‌‌بریم به پروردگار از پلیدی‌های نفس‌هایمان.» این پزشکان این همه زحمت می کشند و فکر می کنند و بیست دارو را با هم ترکیب می کنند که بعد از دو بار مصرف اسهال ها یا علائم سریع نشان دهد . البته خوردن مسهلات و داروهای قوی بد نیست به شرط تشخیص مزاج و فصل و عادت های بیمار و امروزه در داروهایی که از فرنگ می آورند از ماده مؤثره دارو استفاده می کنند که مقدار کم آن تأثیر به سزایی دارد در رفع علائم و نه خود بیماری که فقط سمیت دارند و به بدن ضرر می رسانند موجب امراض مزمن می گردند. و در ضمن می گویند علم طب کهنه شده و اگر طبیبی عمر خود را در آموختن طب صرف کرده باشد و نزد اساتید مجرب سالها کسب علم کرده باشد و تحقیق و تجربه و تمرین کرده باشد، او را رد کرده و توجهی ندارند.پ

https://ravazadeh.com/%d9%86%d9%81%db%8c-

-----------------------------------

فرهیختگان پیشکسوتان گذشته حال آینده ساوه

علوم فرهنگی پزشکی . - تاریخ و جغرفیا -اقتصادی - ورزشی - تاریخی - سیاسی -هنری -خیرین

یوسف حکیم قدسی ساوجی معروف به مشکوه فرزند میرزا علی رضا حکیم ساوجی فیلسوف

418- مشکوه ساوجی 

http://savehje.blogfa.com/post/1136

-----------------------------------

فرهیحتگان ساوه

مولف : دکتر اوالقاسم فخاریان 

صفحه  -327- 331

شرح حال کامل  در کتاب به رشته تحریر در آورد

جمع آوری / محمد شرافت ساوجی یکشنبه  17 فروردین 1399